در دوباره خوانى ى شعر (يک پا دارد) از آذر کيانى
پويا عزيزى

راه نمى رود
لى لى عرض خيابان را
هرچه برايش جاده ى تازه مى کشى
مى کشى
من چه بايد بکنم؟
اين دوپا ويک لنگه کفش؟

گاه شعرى کوتاه ومنسجم اما درپى گيرى هاى خودش بلند ذهن را چنان به خود مشغول مى کند که حس مى کنى اگر ننويسى خود را از لذت جاودانه ى شناخت محروم ساخته اى.اين که گاه بهانه اى دست مى دهد تا آن چه را که در سر دارى به زبان و سپس به قلم دربياورى در اين دنياى بى دست آويز خودش حکايتى ست در حال وهواى غنيمتى اما ساختار تقابل يکى از پيش فرض هاى ساختارى (در زير زبان)ماقبل کلام است که خواسته يا نا خواسته بايد مورد قبول قرار گيرد ارائه ى گونه هايى دوگانه ومتضاد در کنار هم ودر يک ساختار واحد براى ارايى ى يک ساختار معنايى ديگر خواه نا خواه جريانى ست که در آن هر نظم دهنده سعى دارد از طريق تقابل معنايى تازه بيا فريند نظم دهنده مى کوشد تا از راه اين تقابل (ساختار تقابل ها) امورى که در حيطه هاى مختلف قابل تاويل پذيرى باشد را سامان دهد ما به دنبال پيدا کردن اين ساختار وپى گيرى آن روى اثر وعکس آن هستيم اما قصد فرا فکنى نداريم تا به معناى خاص برسيم پس اين گونه که پيداست روى کرد ما به اثر روى کردى ساختار گرايانه و ساختار شناسانه خواهد بود _ساختار تقابل از پيش تعيين شده براى الگو وشعر يک پا دارد به عنوان متن پياده شده روى الگو )اما ساختار تقابل به خودى خود حتا در جاى گاه زير زبان و الگوى خود داراى تناقض است هنگامى که نظم دهنده سطح زبان را براى اين الگو نظم مى دهد و ساختار را به حيطه ى عمل در مى آورد تا از اين راه معنا هايى تازه ارائه دهد آماده ى ورود به مرحله ى دوم مى شود ما در پى گيرى مرحله ى دوم که همان عمل کرد ساختار تقابل است يعنى جايى که ساختار تقابل رو به روى هم قرار مى گيرند به دنبال پيام يا معنايى براى خواندن نيستيم بل که به مکاشفاتى فکر مى کنيم که بايد روى دهد تا در جاى گاه خواننده تعبيرشان کنيم با رو به روى هم قرار گيرى زوجيت تقابل دچار نبردى بى پايان مى شود نبردى که در سطح زبان ميان فاکتور هاى متقابل صورت مى گيردپس ما که از زير زبان به سطح زبان رسيديم وشاهد نبرد تقابل بوديم مثلا" ميان را رفتن/ راه نرفتن // توانستن را رفتن با دوپا / لى لى کردن وبعد در آخر تقابل دو پا داشتن /داشتن يک لنگه کفش حال مى خواهيم دوباره گريزى به مرحله ى بعدى (فرازبان )يا عمق زبان بزنيم جاى گاه منتهاى آفرينش که جاى گاه بازى انتهاى تاويل هم هست تقابل ساختار زوجيت را از بين برده و وارد حيطه ى معنا مى شود تا اين جا جريانى را داريم که به يارى آن زوجيت از بين مى رود پس نبرد مرگ را به همراه دارد اما مرگ حداقل اش پايان نيست ولى نقطه ى انتهاست رسيدن به معنا خوب تا اين جا متن خوانده نشد پس ما ياد گرفتيم چگونه متن را بخوانيم حال که چنين شد: خواندن فعاليتى است شخصى و به تعداد خوانندگان يک متن خوانش هاى متفاوتى از آن متن وجود دارد کار منتقد روشن کردن شيوه ى خوانش اثر است حال خواننده آن چه از اثر مى خواهد برگيرد من اين سخن نوشتم چنان که غير ندانست تو آن چنان بخوان که تو دانى اما اگر تنها به ساختار بپر دازيم و در حيطه ى مکمل هاى آن و شکل دهنده هاى آن قرار نگيريم باز مى شود حکايت دو پا ويک لنگه کفش شعر با موتيف هاى کاملا" عينى جايگاهى در ذهنيت دارد که مولف با استفاده از آن فاکتورهاى نماد و استعاره که به تر است بگوييم استفاده از جاى گزين در روابط هم نشين و جانشينى زبان به ذهنيت عينى دست پيدا مى کند که ديگر نه آن چنان انتزاعى ست که قابل دسترس نباشد نه آن چنان عينى که نيازى به تفکر نداشته باشد در نگاه آخر اين که مولف کار خودش را انجام داده است اثر را به دست مخاطب سپرده اپست تا سرنوشت اثر در ذهنيت وتفکر مخاطب شکل گيرد و مهم هم همين است که مولف کار خودش را در حد کمال انجام دهد .

توضیح : این متن شعر نیست !

نامه ای سر گشاده برای بوش و اتحادیه اروپا 

نمی گذارند ! اگر نه چتر بازی بودم که آزادانه در میهن ات فرود می آمدم .

نمی گذارند! اگرنه دسته گلی برای ات می آوردم و بر کارت ژستالی که بر آن آویخته بودم می نوشتم : تدارک دوست داشتن در دافعه ی دو نگاه شکل می گیرد که اولین بار مثبت به هم می نگرند .

                                                                                                                 امضا

                                                                                                                   بی در کجا

بی وطن ترین انسان

و در آن لحظه این ها را تمام در ذهن خواهم داشت :

برایت شکوه - قدرت ـ ثروت و میهنی آبادتر آرزم خواهم کرد و تمام چیزهایی را که خواسته ای و داشته ای و می داری - بیش تر خواهم خواست .

بدون گذرنامه می آیم - با چتری از بی وطنی . اما تو نیز برای من آزادی و نان خواهی خواست و آن چیز ها را که من نتوانسته ام داشته باشم یعنی خواسته ام اما نشد . بخواه که آدمی ذات آدمی را دوست دار باشد و تنها به تنها دلیل انسان بودن ـ عشق - پایدار . چرا که تو و من اگر قدرت تو را داشته باشم یک دقیقه قبل از مرگ هم می توانیم دستور بدهیم بمبی تمام جهان را نابود کند و آدمی را از مرگ سیرآب .

ما که لذت آن نگاه را چشیده ایم - جهان را غافل گیر خواهیم کرد و قتی به دستور ما بمبی منفجر می شود که تمام جهان را گلباران خواهد کرد .

مرا برای حضور دعوت کن - بگذار آدمی ذات آدمی را دوست بدارد . و تنها نبرد نبرد انسن و غیر انسان باشد .